აირიდეთ ყალბი ამბები ინტერნეტში – Firefox მზადაა დაგეხმაროთ

გაეცანით რჩევებს, როგორ იხილოთ ნაკლები ყალბი ამბავი და როგორ გაამახვილოთ ყურადღება, თქვენთვის მნიშვნელოვანზე

რას არის მცდარი? რა არის ყალბი?

მცდარი, ყალბი, დეზინფორმაცია – ალბათ, აქამდეც ხშირად გსმენიათ ეს ტერმინები და გაინტერესებთ რა სხვაობაა მათ შორის. მათი ერთმანეთისგან გამორჩევა ხდება მიზნებით: მცდარი, არასწორი ცნობები ეწოდება ისეთ ამბებს, რომელთაც შეიძლება, ხალხი შეცდომაში შეიყვანოს. დადასტურებულია, რომ არაზუსტი და ტყუილია, თუმცა არაა განკუთვნილი ვინმეს განგებ შესაცდენად. მეორე მხრივ კი ყალბი ამბები, ანუ დეზინფორმაცია შექმნილი და გავრცელებულია, სწორედ ხალხის შეცდომაში შეყვანისთვის, გარკვეული მიზნის მისაღწევად.

საბოლო ჯამში, ორივე – მცდარიც და ყალბიც საზიანოა. გარდა იმისა, რომ ხალხი იჯერებს ტყუილს, ცრუ ინფორმაცია საერთაშორისო ეკონომიკასაც ძვირად უჯდება და საფრთხეს უქმნის დემოკრატიულ, სარგებლიან მმართველობას. ამასთან, მეტად რთულია ამგვარი არასწორი ცნობების შეჩერება, ვინაიდან გაცილებით სწრაფად, სიღრმისეულად და ფართოდ ვრცელდება, ვიდრე გადამოწმებული ამბები.

სად გვხვდება ყალბი ამბები?

მცდარ და ყალბ ამბებს შეიძლება ყველგან წააწყდეთ, თუმცა ყველაზე მეტად გავრცელებული და გავლენიანი ინტერნეტშია. ალგორითმები და თვალყურის დევნება კიდევ უფრო ზრდის მცდარი და ყალბი ცნობების, ფართო საზოგადოებაში გავრცელების შესაძლებლობას საიტებით, სვეტებით, ფორუმებითა და სოციალური ქსელებით.

ალბათ გსმენიათ თვალთვალის შესახებ, უმეტესად რეკლამებთან დაკავშირებით. თუმცა, იგი ასევე მძლავრი იარაღია, როცა საქმე ცრუ ამბების გავრცელებას ეხება. Რატომ? ინტერნეტის, ან თქვენი სოციალური ქსელით მოწოდებული მასალების თვალიერებისას, ზოგიერთ თქვენს ქცევას, მისწრაფებას, კავშირებს და ა. შ. თვალს ადევნებს უამრავი კომპანია ვებსაიტებზე, რომ შეადგინონ დაწვრილებითი დახასიათება თქვენ შესახებ, სხვებისთვის მისაყიდად, თქვენს ზურგს უკან, თქვენი თანხმობის გარეშე. ეს დახასიათება გამოიყენება, თქვენთვის გამიზნული რეკლამების შემოსათავაზებლად, თუმცა გამოსადეგია ნებისმიერი სხვა მიზნობრივი ცნობების მოსაწოდებლადაც.

როდესაც იღებთ შემოთავაზებულ მასალებს ნებისმიერ საიტზე ან სოციალურ ქსელში, უმეტესად ეს ნიშნავს, რომ ალგორითმი გთავაზობთ ინფრომაციას თქვენი დახასიათების საფუძველზე. მართალია ალგორითმები თანდათან ჭკვიანდება და უმჯობესდება, მაგრამ სამწუხაროდ მასალის სიზუსტეს მაინც ვერ ამოწმებს. ეს განსაკუთრებულ სირთულეს ქმნის სოციალურ ქსელში: ამგვარი ქსელები აურაცხელ ინფორმაციას აწვდის მომხმარებლებს ყოველდღიურად და წვდომა აქვს თითქმის შეუზღუდავი ოდენობის მასალასთან, როგორიცაა მომხმარებლების ნაწერები, ახალი ამბების სტატიები, რეკლამები და დაფინანსებული ცნობები. ერთი მხრივ, მომხმარებლის ნაწერებით და სტატიებით, შეიძლება შემთხვევით გავრცელდეს მცდარი სიახლეები, ხოლო რეკლამები და დაფინანსებული ცნობები კი შესაძლოა განკუთვნილი იყოს საგანგებოდ თქვენზე ზეგავლენის მოსახდენად, ყალბი ამბების მეშვეობით, სწორედ ამიტომ, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, შეძლოთ ცრუ ინფორმაციის ამოცნობა.

როგორ აღმოვაჩინოთ მცდარი ამბები ინტერნეტში და შევაჩეროთ მისი გავრცელება

  1. გადაამოწმეთ მისამართი და/ან წყარო.

    არის სარწმუნო? თუ ზუსტად არ იცით, სცადეთ წყაროსა და მისი სანდოობის შესახებ მოძიება ინტერნეტში.

  2. სათაური მეტად გაზვიადებულია?

    გადახედეთ ვებსაიტებსა და ახალი ამბების სააგენტოებს, რომელსაც ენდობით და ნახეთ, როგორ გადმოსცემენ მსგავს სიახლეებს. მასალა, რომელიც განკუთვნილია ზეგავლენის მოსახდენად, ხშირად უკიდურესი გადაჭარბებითაა წარმოდგენილი დაუსაბუთებლად და არ იძებნება, სიღრმისეული კვლევის მოხსენებებში.

  3. მასალა განახლებულია?

    მოძველებული ამბები არაა აუცილებელი მცდარი იყოს, მაგრამ შესაძლოა უკვე აღარ შეესაბამებოდეს სინამდვილეს.

  4. ავტორს აქვს გამოქვეყნებული სხვა სტატიები და ჩანაწერები, განსაკუთრებით სარწმუნო გამოცემებში?

    თუ ამ ავტორის სახელი მხოლოდ საეჭვო საიტებზე იძებნება, სჯობს არ მიაქციოთ ყურადღება მის ნაწერს.

  5. ემთხვევა სურათები და წარწერები?

    სურათი მეტად მძლავრი საშუალებაა ყალბი ამბების გამიზნულად გავრცელებისთვის. დართულმა წარწერამ, შესაძლოა სრულად დაამახინჯოს მისი აღქმა და საპირისპიროდ შეცვალოს. თუ არ ხართ დარწმუნებული, თავად სურათი მონახეთ საძიებოებით სხვა საიტებზე და შეადარეთ აღწერილობა.

როგორ გეხმარებათ Firefox ყალბი ამბების არიდებაში

Firefox აჩერებს მეთვალყურეებს:

როგორც ზემოთ აღინიშნა, თვალთვალს დიდი ადგილი უკავია ყალბი ამბების გავრცელებაში. Firefox თავისი თვალთვალისგან გაძლიერებული დაცვით ნაგულისხმევად გეხმარებათ შეზღუდოთ გარეშე მეთვალყურეები სარეკლამოებისა და სხვა კომპანიებისგან, ვებსივრცით სარგებლობისას, რაც თავისთავად გიბრუნებთ საკუთარი ინტერნეტმონაცემების განკარგვის შესაძლებლობას.

Firefox გეხმარებათ, სოც. ქსელით მოწოდებული მასალის გაწმენდაში:

სოციალურმა ქსელებმა ბევრი რამ იცის თქვენ შესახებ. ამასთან, შეუძლია თვალი გადევნოთ სხვა საიტებზეც, გაზიარებისა და მოწონების ღილაკებით, თვალთვალისგან დაცვის მიუხედავად — ანგარიშის არ ქონის შემთხვევაშიც კი. Facebook Container Firefox-ის მეშვეობით, უზრუნველყოფს, რომ Facebook და Instagram ამას მარტივად ვეღარ ახერხებდეს, რაც თავისმხრივ მკვეთრად ამცირებს ალბათობას, იხილოთ ყალბი რეკლამები და დაფინანსებული მასალები.

თქვენი პირადი მონაცემების დასაცავად შექმნილი