Deall yn well am y We

Mae'r Gyfres Deall yn Well yn debyg i lawlyfr perchennog i'r Rhyngrwyd: y lle i ddysgu am y cyngor a'r awgrymiadau gorau gan arweinwyr polisi a rhaglenwyr Mozilla.

Gofynnwch i chi eich hun

  1. Ydych chi'n teimlo fod eich manylion personol ar-lein o dan eich rheolaeth chi?

  2. Ydych chi'n gwybod beth yw cwci (na, nid yr un blasus)?

  3. Ydych chi wedi meddwl erioed pam fod cynnwys, fel hysbysebion yn eich dilyn chi?

Beth yw tracio?

Bob tro fyddwn ni'n mynd ar-lein, rydym yn gadael olion o'n gweithgareddau. Maen nhw'n cael eu galw'n aml ein “ôl troed ddigidol” am reswm da, gan fod tracio'n golygu ail greu ein camau. Ond mae ein hôl troed digidol yn datgelu mwy amdanom ni na lle rydym wedi bod — popeth o'n dewisiadau i'n manylion personol.

I gael golwg glir ar sut mae tracio'n gweithio, gwyliwch bennod gyntaf o gyfres ddogfen Brett Gaylor, Do Not Track.

Tracio ar waith

Beth am i ni ddychmygu diwrnod arferol ar-lein: rydych wedi cychwyn edrych ar eich e-bost, rhannu erthygl ddifyr efallai. Amser cinio rydych yn edrych ar amserau ffilm mae ffrind wedi ei argymell ar Facebook ac yn edrych ar brisiau offer gwersylla newydd rydych wedi bod yn eu llygadu.

Dyna chi dim ond ychydig o wefannau, ond yr hyn sy'n digwydd tu ôl i'r llenni yw bod llawer mwy o "drydydd partïon" - cwmnïau gwahanol i'r gwefannau rydych yn ymweld â nhw - yn gweld a chofnodi eich gweithgaredd.

Felly, pan fyddwch yn dechrau gweld erthyglau'n cael eu hargymell am y ffilm yna, neu hysbysebion ar gyfer yr offer gwersylla, yn ddiweddarach yn y dydd, nid cyd-ddigwyddiad yw hyn.

Tracio ar gyfer personoli

Mae'r gwefannau byddwn yn ymweld â nhw'n aml yn casglu data amdanom ni er mwy personoli ein profiadau gyda nhw'n well. Gall y manylion maen nhw'n eu casglu a'u dadansoddi gael eu defnyddio i wneud llywio eu gwefan yn haws neu i gyflwyno cynigion sy'n fwy perthnasol. Mae nhw hefyd yn defnyddio cwcis - ffeiliau data bach wedi eu gosod yn ein porwyr - i gofio dewis iaith neu gynnwys mewn basged siopa.

Tracio heb ganiatâd

Mae llawer o wefannau byddwn yn ymweld â nhw'n cynnwys trydydd partïon cudd - broceriaid data, rhwydweithiau cysylltiedig â rhwydweithiau hysbysebu - sy'n defnyddio cwcis, a dulliau tracio data eraill, i gasglu gwybodaeth am ein harferion pori heb ein caniatâd. Er y gall tracio fod yn ddefnyddiol, does dim modd cael cyfaddawd iach rhwng y gwerth y mae'n ei ddarparu a'r data y mae'n ei gasglu heb dryloywder.

Mynd y tu hwnt i'r We

Dim ond un rhan o'r ecosystem ehangach o gasglu data yw tracio ar-lein. O fewn yr ecosystem hon, gall data ar-lein dienw gael ei uno â gwybodaeth bersonol adnabyddadwy amdanoch chi (gwybodaeth y gallech fod wedi ei gynnig yn wirfoddol ar ffurflen, mewn ap neu sydd wedi ei gasglu heb fod ar-lein) i adeiladu proffil syndod o fanwl ohonoch chi.

Mae gan y proffiliau hyn y potensial i amharu ar eich bywyd oddi ar-lein, a gallant gyfrannu at arferion annheg trwy gael eu defnyddio'n amhriodol drwy wahaniaethu ar sail pris, gostwng credyd, yswiriant drutach neu adroddiadau cyflogaeth neu iechyd anffafriol. Er nad yw'r achosion hyn yn gyffredin eto, maent yn dangos y dyfnderoedd posibl i'r hyn sy'n digwydd tu ôl i'r llenni a thu allan i'n rheolaeth.

Cadwch reolaeth ar eich manylion personol

Mae yna lawer o ffyrdd y gallwch adennill a chadw rheolaeth ar eich gweithgaredd ar-lein. Dyma rhai awgrymiadau pwysig, wedi eu dewis gan arbenigwyr Mozilla.

Meddyliwch yn ddyfnach

Mae llawer yn mynd ymlaen y tu ôl i'r llenni ar y Rhyngrwyd. Po fwyaf rydych chi'n ei wybod, gorau oll y gallwch benderfynu beth yw gwerth eich manylion personol i chi.

Deall cost cudd "rhad ac am ddim"

Rydym i gyd yn hoffi apêl apiau a gwasanaethau ar-lein "am ddim", ond os nad ydych chi'n talu amdanyn nhw, mae rhywun yn gwneud, a'r hyn mae nhw'n ei brynu yw'r data rydych yn ei adael ar ôl. Penderfynwch a yw'r manylion personol rydych yn eu rhannu yn werth y gwasanaeth rydych yn ei dderbyn.

Taflu golau ar y tracwyr

Os ydych yn defnyddio Firefox, gofalwch eich bod yn edrych ar Lightbeam, ychwanegyn syml a dadlennol sy'n dangos yn weledol ddyfnder eich gweithgaredd pori, gan gynnwys rhannau sydd ddim yn y golwg i chi fel arfer.

Meddwl cyn clicio

Pan fyddwch yn gweld elfen ar dudalen, fel "hoffi" neu fotwm mewngofnodi cyfryngau cymdeithasol, mae hynny'n arwydd bod rhywfaint o wybodaeth eisoes wedi ei gasglu amdanoch chi - cliciwch arno a bydd yn rhannu hyd yn oed mwy.

Dewis cael dewis

Mae'n hawdd anwybyddu'r mynediad at ddata personol y mae modd i ni ei gynnig drwy gyfrifon ac apiau ar-lein, ond mae'r rhan fwyaf yn cynnig gosodiadau sy'n cynnig dewis a rheolaeth i chi.

Cofiwch ddileu hen gyfrifon

Efallai y bydd eich data'n cael ei werthu pan fydd gwasanaeth neu ap yn cau. Os nad ydych yn ei ddefnyddio, caewch e.

Diogelwch eich proffiliau

Mae rhai gwasanaethau y byddwch yn ymwneud â nhw'n uniongyrchol yn gadael i chi reoli'r wybodaeth sydd ganddyn nhw amdanoch chi. Cymrwch pob cyfle i newid neu reoli eich proffil, os yw'n cael ei gynnig. Er enghraifft, gallwch reoli eich proffil a'ch dewisiadau ar gyfer Google, Yahoo!, hysbysebion Facebook, a hyd yn oed olygu data sydd wedi ei gasglu amdanoch chi gan Acxiom, un o froceriaid data marchnata mwya'r byd.

Peidiwch ag anghofio am apiau

Gall rhai apiau symudol rydych wedi eu gosod dderbyn llawer o wybodaeth amdanoch chi, gan gynnwys manylion ehangach na'r gwasanaeth mae nhw'n ei ddarparu. Rheolwch eich gosodiadau preifatrwydd a lleoliad ar iOS a Android.

Cyfraniad eich porwr

Mae'r rhan fwyaf o borwyr gwe yn cynnig set o nodweddion preifatrwydd wedi eu cynllunio i gynnig rheolaeth i chi. Dyma ychydig o'r rhai allweddol y mae modd eu defnyddio.

Dim Tracio

Gyda'r nodwedd hon wedi ei galluogi, bydd eich porwr yn dweud wrth y gwasanaethau cymdeithasol, cyhoeddwyr, darparwyr dadansoddiadau, hysbysebwyr a rhwydweithiau trydydd parti sy'n rhannu eich manylion personol, nad ydych am gael eich tracio.

Mozilla oedd y cwmni cyntaf i gynnwys nodwedd Dim Tracio pan gafodd ei ychwanegu at Firefox yn 2011. Ers hynny, mae wedi cael ei fabwysiadu gan y rhan fwyaf o'r prif borwyr, er bod llawer o gwmnïau sy'n derbyn y ceisiadau hyn yn eu hanwybyddu. Mae ymdrechion yn cael eu gwneud gan grwpiau eiriolaeth y We i newid hyn.

Dysgwch sut i alluogi Dim Tracio yn Firefox, Chrome, Internet Explorer / Edge a Safari.

Pori Preifat

Defnyddiwch Pori Preifat i atal rhai eitemau am eich gweithgaredd pori rhag cael eu cadw'n lleol. Mae'r rhain yn cynnwys eich hanes, chwilio a cwcis.

Dyma sut mae defnyddio pori preifat:

Gosodiadau preifatrwydd ychwanegol

Mae llawer o borwyr yn cynnig amrywiaeth o osodiadau preifatrwydd fydd yn eich helpu i gadw mewn rheolaeth. Mae nhw i'w gweld yma:

Rhannwch eich gwybodaeth am dracio

Nawr bod gennych rhywfaint o offer a gwybodaeth i ddiogelu eich hun, dywedwch wrth eich ffrindiau. Po fwyaf y bydd pawb yn gwybod am dracio a sut i warchod eu data ar-lein, y gorau fydd hi i ni gyd. Mae croeso i chi ddefnyddio'r cwestiynau isod i barhau'r sgwrs!

  1. Pa osodiadau preifatrwydd ydych chi'n eu defnyddio yn eich porwr? Trydar hwn

  2. Faint ydych chi'n barod i rannu amdanoch eich hun yn gyfnewid am gynnwys wedi ei bersonoli? Trydar hwn

  3. Ydych chi erioed wedi defnyddio pori preifat? Trydar hwn