Deall yn well am y We

Mae'r Gyfres Deall yn Well yn debyg i lawlyfr perchennog i'r Rhyngrwyd: y lle i ddysgu am y cyngor a'r awgrymiadau gorau gan arweinwyr polisi a rhaglenwyr Mozilla.

Gofynnwch i chi eich hun

Os nad ydych chi o dan ymchwiliad, a ddylai'r llywodraeth fod yn gallu:

  1. gwrando ar eich galwadau ffôn?

  2. darllen eich e-byst a gweld y lluniau rwy'n eu hanfon?

  3. gweld beth rydych yn chwilio amdano ar y we?

Esbonio llywodraethau'n gwylio

Mae gwylio a gwrando wedi bod yn ddull hanfodol o gadw'r heddwch a diogelwch cenedlaethol, erioed. Y gwahaniaeth nawr yw eu bod wedi symud ymlaen o ddefnyddio ysbienddrych, offer gwrando a dynion drwg: mae gwyliadwriaeth wedi mynd yn ddigidol. Mae'r holl ddata rydym yn ei gynhyrchu drwy ein gweithgareddau dyddiol ar-lein yn caniatáu i lywodraethau gadw llygad ar lawer o bobl ar unwaith, yn y gobaith o ddal y rhai sy'n gwneud drygau. Mae'n debyg i afael mewn tas wair cyfan yn y gobaith fod yna nodwydd y tu mewn.

Mae gwybodaeth wedi'i gadw yn wybodaeth fregus

Er mwyn teilwra eich profiadau personol, mae bron pob cwmni technoleg rydych yn ymwneud â nhw yn casglu a chadw rhywfaint o'ch manylion personol. O dan rai amgylchiadau, mae modd gorfodi'r cwmnïau hynny i drosglwyddo eich manylion i'r llywodraeth.

Felly, beth ddylai'r cwmnïau hyn wneud? Mae modd iddynt fod yn rhagweithiol wrth ddiogelu manylion defnyddwyr drwy gyfyngu ar gasglu data dim ond i'r hyn sydd ei angen, gan wneud data yn ddienw lle'n bosibl, a dileu data pan nad oes ei angen bellach. Dyma beth rydym yn ei wneud yn Mozilla.

Yr ateb: Diogelu

Pan fydd gwyliadwriaeth yn rhy eang neu'n brin o fesurau diogelu allweddol - fel cael gwarant gan farnwr - mae modd iddo gael ei gam-drin, naill ai yn ddamweiniol neu'n fwriadol. Ein preifatrwydd personol yw'r hyn sydd yn y fantol. Er mwyn diogelu ein hawliau personol a chynnal ein ffydd yn y Rhyngrwyd, mae tîm polisi Mozilla yn cynnig bod yn rhaid i wyliadwriaeth gan lywodraeth ddilyn tair egwyddor sylfaenol:

Yr effaith leiaf bosibl

Dylid ymdrechu i gasglu dim ond y wybodaeth sydd ei angen, heb gyfaddawdu seilwaith y rhyngrwyd, systemau data, cwmnïau technoleg nac ymddiriedolaeth defnyddwyr.

Atebolrwydd

Dylai llywodraethau fod yn atebol. Mae hyn yn golygu bod yn dryloyw a phenodol ynglŷn â chasglu gwybodaeth, yn atebol i arolygiaeth annibynnol ac i'r cyhoedd.

Diogelwch defnyddiwr

Mae amgryptio cryf a diogelwch yn ein cadw'n ddiogel rhag pob math o droseddwyr. Dylai llywodraethau ddim gwanhau diogelwch pawb er mwyn ysbïo ar leiafrif bach.

Gweithredu cyn ymateb

Mae gan bawb yr hawl i fyw bywyd ar-lein llawn heb ofn cael ein gwylio. Yn hytrach na rhoi'r gorau i'ch rhyddid, cymrwch eich rheolaeth yn ôl.

Gwneud safiad

Y peth cyntaf y gallwn ni i gyd ei wneud yw cadw ein llygaid a'n clustiau yn agored - a datgan ein barn.

Mynnwch wybod

Dechreuwch gyda chwilio ar-lein syml i ddysgu am safbwynt eich llywodraeth ar wyliadwriaeth, er mwyn i chi wneud penderfyniadau gwybodus am eich preifatrwydd.

Cadwch yn gyfredol

Cofrestrwch am gylchlythyr Mozilla (Saesneg yn unig). Rydym yn dilyn yn gyson faterion o wyliadwriaeth torfol a bygythiadau eraill i'r We, felly byddwn yn rhoi gwybod i chi am gyfleoedd i ddatgan eich barn.

Caewch eich llenni

Gall y camau cyflym hyn eich helpu i amddiffyn eich hun rhag gorweithredu arferion gwylio.

Pori'n ofalus

Cofiwch edrych am y clo ym mar cyfeiriad eich porwr gwe. Dysgu rhagor.

Gorchudd dros y camera

Rhowch sticer dros eich camera gwe pan nad ydych yn ei ddefnyddio.

Gofal gyda'r diwifr

Byddwch yn ofalus wrth ddefnyddio rhwydwaith diwifr cyhoeddus. Dysgu rhagor.

Newid eich cloeon

Mae cyfrineiriau yn offer hanfodol ar gyfer cuddio gwybodaeth rhag llygaid busneslyd.

Dewis PINau a chyfrineiriau cryf.

Dyma rhai awgrymiadau gan Mozilla ar gyfer creu cyfrinair cryf ar gyfer pob dyfais a chyfrif. Ewch i'r arfer o newid eich cyfrineiriau unwaith y flwyddyn.

Peidiwch â defnyddio'r un cyfrinair ym mhobman.

Fyddech chi'n defnyddio'r un allwedd ar gyfer eich drws ffrynt, eich car, a'ch cadw mi gei? Na, mae'n debyg. Cadwch drefn gyda rheolwr cyfrinair yn lle hynny. See instructions for Firefox, Chrome, Internet Explorer, Safari and Opera.

Cofiwch y ddau gam

Er mwyn yr diogelwch gorau, cymrwch fantais o'r dilysiad 2-gam lle bynnag y caiff ei gynnig. Dysgu rhagor.

Rhowch gynnig ar amgryptio

Mae amgryptio yn debyg i sgramblo tonfedd: mae'n troi gwybodaeth i godau nad oes modd eu darllen oni bai fod gennych yr allweddi cywir.

Does yr un darparwr meddalwedd yn cynnig diogelwch perffaith rhag ysbïo, ond mae rhaglenwyr Mozilla yn argymell yr offer amgryptio hawdd hyn i gymryd eich diogelwch ar-lein y tu hwnt i'r sylfaenol.

Apiau ffôn

Mae'r apiau hyn yn defnyddio amgryptio i ddiogelu eich galwadau ffôn, negeseuon testun a'ch cyfathrebu llun a fideo.

Android
iOS

Amgryptio dyfais

Defnyddiwch y rhain ar eich dyfeisiau i wneud yn siŵr mai'r unig lygaid sy'n gweld eich manylion personol yw'r rhai rydych yn eu caniatáu.

Mac

FileVault - ffordd rhad ac am ddim ac wedi ei fewnosod i amgryptio disg cychwyn eich Mac

Windows

Defnyddiwch BitLocker (Windows Pro) neu rhaglen am ddim o'r enw Diskcryptor (fersiwn Windows safonol).

Linux

Fel arfer, mae amgryptio disg cyfan yn cael ei gynnig pan fyddwch yn gosod eich system (mae'n cael ei alw'n LUKS).

Android

Mae cyfarwyddiadau yma ar gyfer eich dyfais Android.

iOS

Oes gennych chi iPhone, iPad neu iPod? Mae cyfarwyddiadau yma.

Rhannwch eich gwybodaeth am ddiogelwch ar-lein

Nawr bod gennych yr offer i ddiogelu eich hun, dywedwch wrth eich ffrindiau. Yr unig ffordd o gadw gafael ar y mater sylfaenol yma o dechnoleg yw os ydym yn cadw i drafod y peth.

  1. Pa un fyddech yn fwyaf cyfforddus yn ei rannu gyda'r llywodraeth: eich rhif cyfrif banc neu eich proffil DNA? Trydar hwn

  2. Os oedd gennych cadw-mi-gei digidol na fyddai neb ond chi'n gallu ei weld, beth fyddech chi'n ei roi ynddo? Trydar hwn

  3. Ydych chi wedi rhoi'r gorau i rannu rhai pethau ar-lein ers i chi wybod am wylio gan lywodraethau? Trydar hwn